Welkom bij een nieuwe editie van de Europa-nieuwsbrief over onze onafhankelijkheid. Het doel van deze nieuwsbrief is om u elke week mee te nemen in nieuws dat mij opvalt. Het begrip ‘Europese onafhankelijkheid’ komt vaak voorbij in de publieke opinie, maar wat betekent het concreet? En hoe staan we er eigenlijk voor?
Vandaag richten we ons op de ideologische kant van de Trump-regering. Heeft u bijvoorbeeld al eens gehoord van de ‘Greater North America’ doctrine? Washington begint steeds agressiever zijn invloedssferen te verdedigen, en dit heeft gevolgen voor onze onafhankelijkheid. Daardoor vindt er een steeds grotere mate van ideologische vervreemding plaats.
Is Amerika een ideologische vijand aan het worden?
Twee weken geleden plaatste het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken een opmerkelijke tweet op het platform X, met daarbij een filmpje. Wat volgde is een meer dan vijf minuten durende geschiedenisles over hoe de Verenigde Staten hun eigen invloedssferen verdedigden: van bijvoorbeeld de Britten in hun onafhankelijkheidsstrijd in de negentiende eeuw tot de Cubacrisis in 1963. ‘De Monroe-doctrine heeft al meer dan twee eeuwen het Amerikaanse buitenlandse beleid gevormd’, zo stelde de tweet. ‘De Amerikaanse dominantie op het westelijk halfrond zal nooit meer ter discussie worden gesteld.’
De boodschap van het filmpje is duidelijk: de Verenigde Staten bepalen zelf wat er in hun eigen achtertuin gebeurt. De Monroe-doctrine verwijst naar de Amerikaanse president James Monroe (1758-1831), die in 1823 een verklaring uitvaardigde waarin stond dat de Europese grootmachten zich niet moesten bemoeien met het westelijk halfrond (Noord- en Zuid-Amerika) en hun onafhankelijkheid moesten accepteren.
Deze duidelijke territoriale afbakening van Amerikaanse invloedssferen door de Trump-regering is niet nieuw. De huidige minister van Oorlog, Pete Hegseth, gaf in maart 2026 een toespraak bij de Americas Counter Cartel Conference waar hij sprak over een “Greater North America” als invloedssfeer. Hij verwees hierbij naar een strategische kaart, die loopt van Groenland tot het Panamakanaal en de omringende landen. Zo stelde hij letterlijk:
“Op het ministerie van Oorlog noemen wij deze strategische kaart Groot-Noord-Amerika. Waarom? Omdat elke soevereine staat en elk territorium ten noorden van de evenaar, van Groenland tot Ecuador en van Alaska tot Guyana, geen deel uitmaakt van het ‘Mondiale Zuiden’. Het vormt onze directe veiligheidszone, in deze grote regio waarin wij allemaal leven. Al deze landen grenzen aan de Noord-Atlantische Oceaan of de Noordelijke Stille Oceaan.”
De Monroe-doctrine werd ter plekke omgedoopt tot de ‘Donroe doctrine’. Tijdens zijn toespraak benadrukte hij dat nationale, of beter gezegd regionale, veiligheid als een topprioriteit werd beschouwd en dat de geografische ligging van beide Amerika’s voldoende was voor Washington om zichzelf het recht voor te behouden te mogen interveniëren. Zuid-Amerika hoort, met andere woorden, tot de Amerikaanse invloedssfeer, en dat geldt net zo goed voor het gebied van Groenland tot Alaska.
Het filmpje op X van twee weken geleden is de ideologische onderbouwing van de toespraak in maart. De Verenigde Staten beschouwen zichzelf als een ‘empire’ met vergaande invloedssferen. De ontvoering van de Venezolaanse president Maduro begin 2026 door Amerikaanse speciale eenheden valt volgens het filmpje op X ook onder het verdedigen van de eigen invloedssfeer. Door het financieel en politiek steunen van radicaal-rechtse regeringen in Zuid-Amerika probeert de Trump-regering de ideologische koers naar haar eigen hand te zetten.
Deze ontwikkeling leidt tot een steeds sterkere ideologische botsing met de Europese Unie. Sowieso zijn Brussel en Washington de afgelopen jaren steeds meer uit elkaar gegroeid, bijvoorbeeld op het vlak van internationaal recht, klimaat- en migratiebeleid en het multilateralisme. Het verklaart de aanvallen van de Amerikaanse regering op het Internationaal Strafhof, de ingevoerde invoerheffingen, de Nationale Veiligheidsstrategie van 2025 en meerdere speeches van Trump over Europa als een ondergaande beschaving. De Trump-regering heeft een ontzettende hekel aan de Europese Unie, omdat die voor alles staat waar de regering een afkeer van heeft.
Voor Europa betekent de ‘Greater North America’ doctrine dat het dossier Groenland geen afgedane zaak is na de dreigingen tot annexatie begin 2026. Groenland hoort tot de ideologische invloedssfeer van de Verenigde Staten, vandaar ook de recente hernieuwde dreigingen van de Trump-regering dat ze het eiland nodig hebben. De drijfveren zijn niet ingegeven door economische of politieke overwegingen, maar voornamelijk door ideologie. Ook voor de toekomst kunnen we daarom meer militaire dreigementen verwachten met betrekking tot Groenland.
Het stelt Europeanen voor een moeilijke positie, die we jaren geleden niet voor mogelijk hadden gehouden. We zien Rusland al geruime tijd terecht als een ideologische vijand, mede door de inval in de Krim en de invasie in Oekraïne in 2022. Maar zijn we niet blind voor de kwaadwillende bedoelingen van de Trump-regering die onze manier van leven net zo graag wil afbreken zoals Rusland dat wil? En is daardoor, in andere woorden, de Verenigde Staten niet net zo’n ideologische vijand geworden? Washington lijkt in ieder geval wel al zo naar Brussel en de huidige regeringen van de lidstaten te kijken.
Bronnen:
Zie voor zo’n kritische speech van Trump over Europa die bij de Verenigde Naties in september 2025: https://www.astrid-online.it/static/upload/trum/0001/trump-un-23-9-25.pdf.
Vond u dit een leuk stuk? Geef het een hartje en vergeet niet mijn account te volgen voor meer posts.
In november verschijnt mijn nieuwe boek: Supermacht Europa, de weg naar onafhankelijkheid bij uitgeverij Ten Have.